Tibb müəssisələri əhalinin sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Xəstəxanalar, poliklinikalar, laboratoriyalar və digər səhiyyə obyektlərində sanitariya-epidemioloji təhlükəsizliyin təmin olunması isə yalnız tibbi xidmətin keyfiyyəti deyil, həm də hüquqi öhdəlikdir. Azərbaycanda bu sahə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi normativ sənədlərlə tənzimlənir.
Azərbaycan Respublikasında tibb müəssisələrinin fəaliyyətində sanitariya-gigiyenik və epidemioloji təhlükəsizlik tələblərinin əsas hüquqi bazasını “Sanitariya-epidemioloji salamatlıq haqqında” Qanun və Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 7 aprel 2009-cu il tarixli 37 nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş “Tibb müəssisələrində sanitariya-epidemioloji tələblərə dair Qaydalar” təşkil edir.
Bu qaydalar dövlət və özəl tibb müəssisələri də daxil olmaqla, bütün səhiyyə obyektləri üçün məcburi xarakter daşıyır.
Qaydaların əsas məqsədi:
- Xəstəxanadaxili infeksiyaların qarşısının alınması;
- Pasiyentlərin və tibb işçilərinin sağlamlığının qorunması;
- Yoluxucu xəstəliklərin yayılma riskinin minimuma endirilməsi;
- Tibb müəssisələrində təhlükəsiz iş mühitinin yaradılması;
- Dezinfeksiya, sterilizasiya və tullantıların idarə edilməsinin standartlaşdırılmasıdır.
Tibb Müəssisələrinə Qarşı Əsas Tələblər
1. Binanın Planlaşdırılması və Yerləşdirilməsi
Tibb müəssisələri layihələndirilərkən epidemioloji təhlükəsizlik prinsipləri nəzərə alınmalıdır. Təmiz və çirkli axınların kəsişməsinə yol verilməməli, infeksion riskli şöbələr digər bölmələrdən ayrılmalıdır.
2. Ventilyasiya və İşıqlandırma
Müəssisələrdə təbii və süni havalandırma sistemləri işlək vəziyyətdə saxlanılmalıdır. Əməliyyat otaqları, laboratoriyalar və digər xüsusi sahələr üçün əlavə ventilyasiya tələbləri tətbiq edilir.
3. Dezinfeksiya və Sterilizasiya
İstifadə olunan tibbi alətlər müvafiq qaydada dezinfeksiya və sterilizasiya edilməlidir. Sterilizasiya prosesləri sənədləşdirilməli və mütəmadi nəzarət olunmalıdır.
4. Tibbi Tullantıların İdarə Edilməsi
İynələr, qanla çirklənmiş materiallar və digər təhlükəli tibbi tullantılar xüsusi qaydada toplanmalı, saxlanmalı və zərərsizləşdirilməlidir. Bu tələblərin pozulması ciddi epidemioloji risk yarada bilər.
5. Personalın Tibbi Müayinəsi
Tibb işçiləri dövri tibbi müayinələrdən keçməli, peyvənd statusları nəzarətdə saxlanmalı və yoluxucu xəstəlik əlamətləri olduqda işə buraxılmamalıdır.
Son illərdə qəbul edilmiş şəhərsalma normalarına əsasən, yaşayış binalarında yerləşən tibb müəssisələri Səhiyyə Nazirliyinin sanitariya-epidemioloji qaydalarına tam uyğun fəaliyyət göstərməlidir. Belə müəssisələr ayrıca girişə, müstəqil ventilyasiya və kanalizasiya sistemlərinə malik olmalıdır. Müəyyən riskli tibbi xidmətlərin yaşayış binalarında yerləşdirilməsinə isə icazə verilmir.
Sanitariya-epidemioloji tələblərin pozulması inzibati məsuliyyətə, müəssisənin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasına və ya dayandırılmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə infeksiyaların yayılması ilə nəticələnən pozuntular daha ciddi hüquqi nəticələr doğura bilər.
Tibb müəssisələrində sanitariya-epidemioloji tələblər sadəcə texniki qaydalar deyil, ictimai sağlamlığın qorunmasının əsas elementlərindən biridir. Səhiyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi normativ sənədlərə əməl olunması həm pasiyentlərin təhlükəsizliyini təmin edir, həm də tibb müəssisələrinin hüquqi məsuliyyətdən qorunmasına xidmət edir. Müasir səhiyyə sistemində sanitariya qaydalarına riayət etmək keyfiyyətli və təhlükəsiz tibbi xidmətin ayrılmaz hissəsidir.
